Finans sözlüğü

89+ terim — derslerden ve genel finans jargonundan derlenmiştir.

Akıllı sözleşme: Blockchain üzerinde koşullar sağlandığında otomatik çalışan, değiştirilemeyen program kodu.
Aracı kurum: SPK lisanslı; bireysel yatırımcı adına borsada işlem yapan kuruluş.
Arz-Talep: Fiyatı belirleyen temel güç; alıcı çoksa fiyat yükselir.
Bedelsiz sermaye: Nakit ödeme olmadan mevcut hissedarlara oranla ek pay verilmesi.
Beyan: Yıllık gelir vergisi bildiriminde gelir ve verginin bildirilmesi.
BIST: Borsa İstanbul — Türkiye'de hisse senedi ve diğer menkul kıymetlerin işlem gördüğü resmi borsa.
BIST 100: Borsa İstanbul'da işlem gören en likit 100 hissenin oluşturduğu genel piyasa endeksi.
Bilanço: Belirli tarihteki varlık, yükümlülük ve özkaynak durumunu gösteren tablo.
Bileşik getiri: Kazancın ana paraya eklenerek bir sonraki dönemde getiri üzerinden getiri elde edilmesi.
Blockchain: İşlemlerin kronolojik bloklar halinde zincirlendiği, dağıtık ve değiştirilmesi zor defter teknolojisi.
Breakout: Fiyatın önemli bir destek veya direnç seviyesini kalıcı biçimde aşması.
Cold wallet (Soğuk cüzdan): Çevrimdışı saklama; donanım cüzdan veya kağıt yedek gibi internete kapalı yöntemler.
Çeşitlendirme: Yatırımları farklı varlık, sektör veya bölgelere dağıtarak risk azaltma.
Davranışsal finans: Yatırımcı psikolojisinin finansal kararlara etkisini inceleyen alan.
DCA: Dollar Cost Averaging — belirli aralıklarla sabit tutar yatırım yapma.
DeFi: Merkeziyetsiz finans — aracı kurum olmadan akıllı sözleşmelerle sunulan finansal hizmetler.
Defter değeri: Özkaynakların hisse sayısına bölünmesiyle bulunan hisse başına muhasebe değeri.
Destek: Fiyatın düşüşte alım gördüğü, geçici olarak durduğu bölge.
Endeks: Seçilmiş hisse sepetinin fiyat hareketlerini ölçen gösterge; BIST 100 en bilinen örnektir.
EPS: Earnings Per Share — hisse başına düşen net kazanç.
Ex-temettü: Temettü hakkının borsada işlem gören son gün; ertesi gün alan temettü almaz.
F/K: Fiyat/Kazanç oranı — hisse fiyatının hisse başı kara oranı.
F/K (P/E): Hisse fiyatının hisse başına net kazanca oranı.
FAVÖK: Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr — operasyonel performans göstergesi.
Finansal tablo: Şirketin gelir, gider, kâr ve borç durumunu gösteren periyodik rapor.
FOMO: Kaçırma korkusu — acele ve düşünmeden alım yapma eğilimi.
Gap: Kapanış ile ertesi açılış arasında fiyat boşluğu; stop emirlerini etkileyebilir.
Gas: Ethereum ağında işlem hesaplama maliyetinin ölçü birimi; ücret ETH cinsinden ödenir.
Golden cross: Kısa vadeli MA'nın uzun vadeli MA'yı yukarı kesmesi.
Hacim: Belirli sürede (genelde günlük) işlem gören toplam lot veya tutar.
Halka arz (IPO): Şirketin ilk kez veya ek payla halka açılması ve borsada işlem görmesi.
Halving: Bitcoin madenci ödülünün protokol gereği yaklaşık 4 yılda bir yarıya indirilmesi olayı.
Hash: Verinin kriptografik özet değeri. İçerikte en küçük değişiklik bile hash'i tamamen farklılaştırır.
Hasılat: Belirli dönemde elde edilen toplam satış geliri.
Hisse senedi: Anonim bir şirketin ortaklık payını temsil eden menkul kıymet; borsada kodla işlem görür (ör. THYAO).
Hot wallet (Sıcak cüzdan): İnternete bağlı, günlük kullanım için pratik ama daha savunmasız cüzdan türü.
İzahname: Halka arzda yatırımcıya sunulan resmi bilgi belgesi; finansal ve risk bilgileri içerir.
Kaldıraç: Öz sermayeden büyük pozisyon açarak riski katlayan borçlu işlem.
KAP: Kamuyu Aydınlatma Platformu — halka açık şirketlerin yasal açıklamalarının resmi yayınlandığı sistem.
Katılım endeksi: Faizsiz finans ilkelerine uygun şirketlerden oluşan BIST endeks ailesi.
Kilitli pay: Belirli süre borsada satılamayan ortaklık payları.
Konsensüs: Dağıtık ağdaki düğümlerin hangi kaydın geçerli olduğu konusunda uzlaşma kuralları.
Konsolide tablo: Ana ortaklık ve kontrol edilen bağlı şirketlerin birleşik finansal verisi.
Korelasyon: İki varlığın fiyat hareketlerinin birbirine ne kadar benzer gittiği.
KVHS: Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcısı — SPK'dan faaliyet izni almış kripto platformu.
KYC: Know Your Customer — müşterini tanı; kimlik doğrulama süreci.
Likidite: Varlığın hızlı ve makul fiyattan alınıp satılabilme derecesi.
Limit emir: Belirlenen fiyat veya daha iyisiyle gerçekleşen emir.
Lot: Borsada minimum işlem birimi; çoğu hisse için 1 lot = 1 adet hisse anlamına gelir.
MACD: Moving Average Convergence Divergence — iki hareketli ortalama farkına dayalı indikatör.
Manipülasyon: Yanıltıcı bilgi veya koordineli alım-satımla fiyatı yapay hareket ettirme — yasadışıdır.
MASAK: Mali Suçları Araştırma Kurulu — kara para aklama ve terör finansmanı ile mücadele.
Mining (Madencilik): İşlemleri doğrulayıp yeni blok ekleyen madencilerin BTC ödülü kazandığı süreç.
NFT: Benzersiz dijital varlığı temsil eden, birbirinin yerine geçemeyen token standardı.
Node (Düğüm): Blockchain ağına bağlı, işlemleri doğrulayan ve kayıt tutan bilgisayar veya sunucu.
OHLC: Open (açılış), High (en yüksek), Low (en düşük), Close (kapanış) fiyat verisi.
Organize piyasa: Alım-satımın kurallara bağlı, kayıt altında ve merkezi sistemde yapıldığı piyasa; borsa buna örnektir.
Oynaklık (Volatilite): Fiyatın kısa sürede ne kadar sert hareket ettiğinin ölçüsü; kriptoda hisse piyasasına göre çok yüksektir.
Özel durum açıklaması: Yatırımcı kararını etkileyebilecek ani ve maddi gelişmenin KAP'ta duyurulması.
Özkaynak: Varlıklar eksi yükümlülükler; ortakların şirketteki net değeri.
PD/DD: Piyasa Değeri / Defter Değeri — hisse fiyatının muhasebe değerine oranı.
Piyasa emri: O anki en iyi fiyattan hemen gerçekleşmeye çalışan emir türü.
Pozisyon büyüklüğü: Tek bir varlığa ayrılan portföy tutarı veya yüzdesi.
Private key (Gizli anahtar): Belirli bir blockchain adresindeki varlıkları harcamayı sağlayan gizli kriptografik anahtar.
Rebalancing: Portföyü hedef varlık oranlarına geri döndürme işlemi.
Risk toleransı: Kayıp yaşama ve dalgalanmaya dayanabilme kapasitesi; kişiye özeldir.
RSI: Relative Strength Index — göreceli güç endeksi, momentum göstergesi.
Rug pull: Proje sahiplerinin likiditeyi çekip yatırımcıları mağdur ederek projeyi terk etmesi.
Sanal portföy: FinansOkur'da gerçek para kullanmadan hisse takibi ve al-sat simülasyonu.
Satoshi: Bitcoin'in en küçük birimi. 1 BTC = 100.000.000 satoshi.
Seed phrase (Kurtarma ifadesi): Cüzdanı kurtarmak için kullanılan, genelde 12 veya 24 kelimelik gizli ifade.
Sektör rotasyonu: Yatırımcıların bir dönem bir sektörden diğerine kayması; bankalar yükselirken sanayi düşebilir.
Slippage: Emir fiyatı ile gerçekleşen fiyat arasındaki fark.
SMA: Simple Moving Average — basit hareketli ortalama.
SPK: Sermaye Piyasası Kurulu — Türkiye'de sermaye piyasaları ve kripto varlık düzenleyicisi.
Spread: En yüksek alış fiyatı ile en düşük satış fiyatı arasındaki fark.
Stop-loss: Belirli fiyata gelince satış emrini tetikleyen risk yönetimi aracı.
Stopaj: Kaynakta kesilen vergi; hisse kârında aracı kurum tarafından uygulanabilir.
Takas: İşlem sonrası hisse ve paranın hesaplara geçme süreci; BIST'te genelde T+2 (işlem gününden 2 iş günü sonra).
Talep toplama: Halka arz paylarına yatırımcı başvurularının toplandığı dönem.
Temettü: Şirketin kârının hissedarlara nakit veya bedelsiz pay olarak dağıtımı.
Temettü verimi: Yıllık temettü tutarının hisse fiyatına oranı; karşılaştırma aracıdır, garanti değildir.
TFRS: Türkiye Finansal Raporlama Standartları — finansal tablo hazırlama kuralları.
Timeframe: Grafikte her mum veya barın temsil ettiği zaman aralığı.
Trailing stop: Fiyat lehinize gittikçe yukarı taşınan dinamik stop seviyesi.
Varlık dağılımı: Portföyün farklı varlık sınıfları arasındaki yüzdesel paylaşımı.
Volatilite: Fiyatın ne kadar hızlı ve geniş hareket ettiği.
Whitepaper (Beyaz Kitap): Bir projenin teknik tasarımını ve amacını anlatan resmi doküman. Bitcoin'in 2008'deki whitepaper'ı kripto tarihinin başlangıcı sayılır.
YTD: Year to Date — yılbaşından itibaren geçen dönem performansı.